Veiligheid van Nederland in Kaart, deel 2

Na een evaluatieperiode van enkele jaren is begin 2008 de tweede fase van het project "De Veiligheid van Nederland in Kaart" (VNK2) gestart. In deze tweede fase wordt met verbeterde methoden en software het risico berekend dat de verschillende dijkringen in Nederland lopen als gevolg van hoge waterstanden.

In VNK2 is het risico gedefinieerd als het product van de kans op optreden en de gevolgen van een overstroming. De gevolgen omvatten zowel economische schade aan woningen en bedrijven, inclusief gevolgschade, als menselijke slachtoffers.

De methodiek in VNK2 wijkt af van de tot nu toe gebruikelijke ingenieurspraktijk en de zgn. deterministische toetsingen van de waterkeringen in Nederland. In de aanpak van VNK2 worden parameters stochastisch benaderd: voor vrijwel elke sterkte/stabiliteits-parameter van de dijken en daarin opgenomen kunstwerken wordt zowel een verwachtingswaarde als een standaarddeviatie afgeleid.

Voor de kruinhoogte wordt bijvoorbeeld een zekere verwachtingswaarde en een spreiding om die waarde ingevoerd. Een dijk heeft immers niet maar één kruinhoogte. De waterstand wordt bepaald met een kans van optreden op basis van hoogwaterstatistiek. De kans van overstromen wordt vervolgens berekend door alle mogelijkheden voor de kruinhoogte te koppelen aan alle waterstanden. De combinatie met de grootste kans van voorkomen is vervolgens maatgevend. Naast de kruinhoogte worden dergelijke berekeningen ook uitgevoerd voor de mechanismen piping/heave, binnenwaartse macrostabiliteit en dijkbekleding. Vervolgens worden van al deze mechanismen de kansen wiskundig verwerkt tot een totale kans van overstromen van het berekende dijkvak. Aangezien elke dijkring bestaat uit vele dijkvakken worden uiteindelijk de kansen ‘opgerold' tot een kans van overstromen van de dijkring.

De gevolgenbepaling gebeurt door de provincies. Als bevoegd gezag zijn zij verantwoordelijk voor het berekenen van de gevolgen. Hiervoor gebruiken zij het zogenaamde HIS-SSM; Hoogwater Informatie Systeem - Schade Slachtoffer Module. Met deze module wordt op verschillende plaatsen in een dijkring een bres gesimuleerd en berekend hoe snel en hoe hoog het water in de dijkring, of dijkringdelen, vervolgens komt te staan. Aan de hand van deze berekeningen wordt de schade en het aantal slachtoffers bepaald.

Het combineren van de overstromingskansen met de berekende gevolgen levert tot slot het risico dat een dijkring loopt bij dreiging van hoog water.

Ingenieursbureau Lievense voert deze risicobepalingen uit in combinatie met Alkyon, RPS-BCC en IV-Infra, onder de naam Albicom. Samen leveren wij de capaciteit voor de grote hoeveelheid berekeningen die nodig is voor dit project en de experts, waaronder geotechnici, constructeurs en risicospecialisten. Naast onze inbreng op inhoudelijk gebied zijn wij binnen ALBICOM ook verantwoordelijk van het project- en kennismanagement.